De portefeuille

In negentienhonderdtweeënvijftig publiceert een jonge Amerikaanse econoom een kort artikel: Portfolio Selection. Hij heet Harry Markowitz.

Tot dan koos men aandelen een voor een, de beste. Markowitz zegt: wat telt, is hoe ze samen bewegen.

Hij meet risico met volatiliteit, en maakt van spreiding een berekening. Dat werk levert hem in negentienhonderdnegentig de Nobelprijs op.

Neem twee beleggingen. Elk levert gemiddeld zes procent per jaar op, met een volatiliteit van twintig procent. Getallen als voorbeeld.

Zet de helft in elk. Bewegen ze altijd precies samen, dan verandert er niets: zes procent, en twintig volatiliteit.

Bewegen ze zonder enig verband, dan blijft het rendement op zes. Maar de volatiliteit zakt naar ongeveer veertien.

En bewegen ze altijd in tegengestelde richting, dan verdwijnt het risico helemaal. Een schoolvoorbeeld, in de werkelijkheid bijna niet te vinden.

Hetzelfde rendement, minder risico. Men zegt dat het de enige gratis lunch in de financiële wereld is. En de sleutel is de correlatie.

Door alle mogelijke beleggingen te combineren, in alle verhoudingen, krijg je een wolk van portefeuilles.

In de app is dit hoofdstuk geanimeerd en verteld, kaart na kaart. Gratis proefperiode starten.

Download in deApp Store

De bovenrand van de wolk heet de efficiënte grens. Voor elk risiconiveau het best mogelijke rendement.

Een portefeuille onder de grens is een slechte keuze. Je zou evenveel kunnen winnen met minder risico, of meer met hetzelfde risico.

De theorie zegt niet waar u op de grens moet staan. Dat hangt van u af, en van het risico dat u kunt dragen.

In de jaren zestig trekken William Sharpe en anderen er een gevolg uit: het CAPM, het waarderingsmodel voor financiële activa.

Het idee: risico dat je met spreiden kunt wegwerken, levert niets op. Alleen marktrisico wordt betaald. Het wordt gemeten met de bèta.

De formule past op één regel: verwacht rendement is risicoloze rente, plus bèta maal de marktpremie.

Zeg een risicoloze rente van twee procent, een markt die zeven oplevert, en een aandeel met een bèta van een komma twee.

Twee, plus een komma twee maal vijf: acht procent. Dat zou dit aandeel volgens het model moeten opleveren.

Het is eenvoudig en elegant. Maar in de gegevens verklaart de bèta alleen de echte rendementen slecht.

In negentienhonderdzesenzeventig stelt Stephen Ross de APT voor, de arbitrage-prijstheorie. In plaats van één factor, meerdere.

De markt, maar ook de rente, de inflatie, de groei. Elk aandeel heeft zijn eigen gevoeligheid voor elk.

Begin jaren negentig voegen Fama en French de grootte van bedrijven toe en hun prijs vergeleken met hun boekwaarde.

Die ideeën structureren nog altijd het beheer van vandaag: de allocatie, de indexfondsen, de factorfondsen.

Wat je moet onthouden: het risico van een geheel is niet de som van de risico's. Alles hangt af van hoe de stukken samen bewegen.

En spreiding blijft de enige bekende manier om risico te verlagen zonder het verwachte rendement te verlagen.