De verpakkingen van de markt

Op de beurs zijn veel producten dozen. Je koopt geen ding, je koopt een verpakking. De vraag is altijd: wat zit erin?

De bekendste doos is de ETF. Een mandje aandelen of obligaties, genoteerd als één enkel aandeel.

U koopt en verkoopt hem doorlopend, de hele dag, tegen de prijs van het moment. En het mandje is echt van u.

Gaat de beheerder van de ETF failliet, dan worden de effecten in het mandje veiliggesteld, gescheiden van zijn rekeningen.

De ETN lijkt op een ETF. Dezelfde naam van drie letters, dezelfde notering. Maar er zit geen mandje in.

Er zit een belofte in. Een bank verbindt zich om u het rendement van een index te betalen. Het is een schuld van de bank.

Valt de bank, dan valt de belofte mee. U wordt een schuldeiser tussen vele anderen.

In februari tweeduizend achttien stortte een ETN die op kalme markten gokte op één dag in. De uitgever sloot hem daarna.

Derde doos: de MBS. Woningkredieten, per duizenden gebundeld, en dan doorverkocht als een obligatie.

In de app is dit hoofdstuk geanimeerd en verteld, kaart na kaart. Gratis proefperiode starten.

Download in deApp Store

Zeg duizend kredieten van tweehonderdduizend euro. Tweehonderd miljoen aan aflossingen, die effecten worden.

De bank die uitleende, houdt het risico niet meer. Ze verkoopt het. Dat is securitisatie.

Het mandje wordt in schijven verdeeld, zoals een gebouw. De aflossingen vullen eerst de bovenste verdieping.

De verliezen stijgen van onderen op. De onderste schijf krijgt meer rente, omdat ze de eerste wanbetalingen opvangt.

Als voorbeeld: een mandje van honderd miljoen, een onderste schijf van tien miljoen. Vijf miljoen verlies: ze verliest de helft.

Vijftien miljoen verlies: ze is weggevaagd, en de volgende schijf verliest vijf miljoen. De bovenkant voelt niets.

In tweeduizend zeven stegen de wanbetalingen op subprimekredieten veel hoger dan verwacht. Schijven die als veilig golden, verloren.

De CLO volgt hetzelfde recept, met andere ingrediënten: leningen aan bedrijven die al zwaar in de schulden zitten.

Dezelfde verdeling in schijven. Dezelfde belofte: spreiding beschermt de bovenkant. Zolang de wanbetalingen niet allemaal tegelijk komen.

Laatste doos, de vreemdste: de SPAC. Een beursgenoteerd bedrijf zonder fabriek, zonder klant, zonder product.

Het haalt geld op via de beurs, meestal tegen tien dollar per aandeel. Dan zoekt het een bedrijf om over te nemen.

Het heeft een termijn, vaak twee jaar. Vindt het niets, dan geeft het het geld terug. Vindt het wel iets, dan komt dat bedrijf via de achterdeur op de beurs.

In tweeduizend twintig en tweeduizend eenentwintig kwamen honderden SPAC's op de beurs. Veel van hun doelwitten zijn daarna sterk gedaald.

Al die dozen hebben iets gemeen: het etiket volstaat niet. Je moet weten wat erin zit, en wie het belooft.

Een mandje dat je bezit, een belofte van een bank, opgeknipte kredieten, een lege huls. Vier heel verschillende risico's.