De derivaten

Een derivaat is een contract. Het is op zich niets waard: zijn prijs is afgeleid van iets anders, een aandeel, graan, een rente.

Beginnen we met het oudste. Een boer zaait tarwe. Hij weet niet voor welke prijs hij die over zes maanden zal verkopen.

Tegenover hem is een molenaar bang dat tarwe duur wordt. Ze hebben hetzelfde probleem, omgekeerd.

Ze tekenen vandaag: honderd ton, tegen tweehonderd euro per ton, geleverd over zes maanden. Twintigduizend euro.

Dat is een termijncontract. Op een georganiseerde markt, gestandaardiseerd en gedateerd, heet het een future.

Zes maanden later is tarwe tweehonderdvijftig euro waard. De molenaar betaalt toch twintigduizend. Hij bespaart vijfduizend euro.

De boer laat vijfduizend euro liggen. Maar hij heeft rustig geslapen. Wat de een wint, verliest de ander.

De future is een verbintenis. Op de vervaldag moeten beiden woord houden, wat er ook gebeurt.

De optie is een recht. Geen plicht. Je betaalt een kleine prijs om later te kunnen kiezen.

In de app is dit hoofdstuk geanimeerd en verteld, kaart na kaart. Gratis proefperiode starten.

Download in deApp Store

Zeg: het recht om een aandeel te kopen voor honderd euro over zes maanden. Dat recht kost vijf euro. Dat is de premie.

Stijgt het aandeel naar honderddertig, dan koop je voor honderd. Dertig winst, min de premie: vijfentwintig euro.

Zakt het naar tachtig, dan doe je niets. Je verliest de premie, vijf euro, en geen cent meer.

De swap, de derde familie, is een ruil van stromen. Twee partijen ruilen jarenlang betalingen met elkaar.

Een bedrijf betaalt een variabele rente op een lening van een miljoen euro. Het is bang dat de rente stijgt.

Een bank aanvaardt om het die variabele rente te betalen. In ruil betaalt het bedrijf haar een vaste: drie procent, dertigduizend euro per jaar.

Klimt de variabele naar vier procent, dan betaalt de bank veertigduizend. Het bedrijf blijft op dertig.

Vierde familie: de CDS. Een verzekering tegen het in gebreke blijven van een lener.

Als voorbeeld: u hebt voor tien miljoen aan obligaties. U betaalt een procent per jaar, honderdduizend euro, om terugbetaald te worden als hij failliet gaat.

De val: je kunt een CDS kopen zonder de obligatie te bezitten. Dat is het huis van de buren verzekeren, en op brand hopen.

In tweeduizend acht had verzekeraar AIG massaal CDS'en verkocht. Toen de wanbetalingen kwamen, kon hij niet betalen.

De Amerikaanse staat moest hem redden. De verzekering tegen het risico was zelf het risico geworden.

Het jongste lid: de variance swap. Je gokt niet op stijging of daling, maar op de onrust zelf.

Beweegt de markt meer dan verwacht, dan wint de koper. Blijft ze kalm, dan verliest hij. In welke richting maakt niet uit.

Onthoud één ding: een derivaat verplaatst het risico, het schrapt het nooit. Je moet altijd weten wie er tegenover je staat.