De regels

Een bank leent het geld van anderen uit. Dus blijft één vraag terugkomen: hoeveel verlies kan ze opvangen voor ze omvalt?

Het antwoord is één woord: eigen vermogen. Het geld van de aandeelhouders, dat verliezen als eerste opvangt.

Stel, een bank met honderd euro aan leningen, waarvan acht euro eigen vermogen. De rest zijn tegoeden en schulden.

Als acht euro aan leningen niet terugkomt, verliezen de aandeelhouders alles. Maar de spaarders merken niets.

Met maar drie euro eigen vermogen is drie euro verlies genoeg. En daarboven betalen de spaarders.

Alle bankregulering draait om dat kussen. En ze wordt geschreven in een klein Zwitsers stadje: Bazel.

Negentienhonderd achtentachtig, Bazel een. Voor het eerst stellen de grote landen een gemeenschappelijke regel op: acht procent.

Acht euro eigen vermogen voor honderd euro risico. Maar niet elke lening telt hetzelfde.

Een lening aan een bedrijf telt helemaal mee. Een hypotheek voor de helft. Een staatslening van een rijk land: nul.

In de app is dit hoofdstuk geanimeerd en verteld, kaart na kaart. Gratis proefperiode starten.

Download in deApp Store

Banken leren snel. Ze vullen hun balans met wat weinig meetelt, om met hetzelfde kussen meer uit te lenen.

Tweeduizend vier, Bazel twee. De grootste banken mogen hun risico nu meten met hun eigen modellen.

Vier jaar later laat de crisis van tweeduizend acht zien dat die modellen het gevaar sterk hadden onderschat.

Tweeduizend tien, Bazel drie. Meer eigen vermogen, van betere kwaliteit, en verplichte liquiditeitsreserves.

De kern van het kussen gaat naar minimaal zeven procent, met een veiligheidsreserve erbij. De grootste banken moeten er nog meer bij doen.

Drie akkoorden, en telkens een crisis om de gaten van het vorige te tonen. De regel loopt altijd achter de markt aan.

Tweede gereedschap: stresstests. De toezichthouder verzint een ramp en kijkt of de bank het overleeft.

Werkloosheid die omhoogschiet, huizenprijzen die kelderen, beurs omlaag: alles wordt op papier op de balans toegepast.

In de Verenigde Staten is de oefening jaarlijks voor grote banken. In Europa gebeurt ze om de twee jaar.

Bekende grens: je test alleen de crises die je bedenkt. De volgende lijkt zelden op de voorspelde.

Blijft het oudste probleem: de bank die te groot is om om te vallen.

Kan haar val het hele systeem meetrekken, dan redt de staat haar. En als ze dat weet, kan ze meer risico nemen.

De regels hebben een plan: de aandeelhouders en schuldeisers laten verliezen, niet de belastingbetalers.

Maart tweeduizend drieëntwintig: Credit Suisse wankelt. Het geplande plan wordt niet gebruikt. De autoriteiten regelen in een weekend de overname door UBS.

Het probleem is van grootte veranderd, niet van aard. Een te grote bank is nog groter geworden.

Onthoud het belangrijkste: de sterkte van een bank is de grootte van haar kussen. En de regels maken dat alleen verplicht.