De rekeningen van de geest

Een euro is een euro. Toch stopt onze geest geld in laden, en behandelt het anders naargelang de lade.

Dat is mentaal boekhouden, beschreven door econoom Richard Thaler. Het geld van het loon, het geld van de vakantie, geld dat uit de lucht valt.

Een premie van duizend euro geef je makkelijker uit dan duizend euro loon. Toch is het hetzelfde geld.

De klassieke val: vijfduizend euro op een spaarboekje tegen drie procent laten staan, en tegelijk een krediet tegen acht procent afbetalen. Rentes als voorbeeld.

Het verschil kost tweehonderdvijftig euro per jaar. Alleen omdat de twee bedragen in verschillende laden leven.

Laden hebben iets goeds: een noodbuffer die je niet aanraakt. Maar je moet ze kunnen openen als de berekening het vraagt.

Tweede: het bezitseffect. Wat we bezitten, is in onze ogen meer waard, gewoon omdat we het bezitten.

In negentienhonderdnegentig delen Kahneman, Knetsch en Thaler mokken uit aan de helft van de studenten in een klas.

Wie de mok heeft, vraagt ongeveer twee keer zoveel als wat de anderen bieden om hem te kopen. Dezelfde mok, een paar minuten later.

In de app is dit hoofdstuk geanimeerd en verteld, kaart na kaart. Gratis proefperiode starten.

Download in deApp Store

Met uw beleggingen is het net zo: je overschat wat je al bezit. Eén vraag helpt: zou ik het vandaag kopen?

Derde: de verzonken kosten. Je zet door, omdat je al betaald hebt.

U hebt een concertkaartje betaald. Het sneeuwt, u bent ziek. U gaat toch, om niet voor niets betaald te hebben.

Maar het geld is in beide gevallen uitgegeven. De enige vraag is: is de avond de verplaatsing nog waard?

Men spreekt ook van het Concorde-effect. Het Frans-Britse vliegtuig bleef gefinancierd terwijl men wist dat het niet rendabel was.

Op de beurs: « ik heb al te veel verloren om te verkopen ». Het vroegere verlies verandert niets aan de toekomst van het aandeel.

Vierde: het dispositie-effect. Winnaars te vroeg verkopen, verliezers te lang houden.

Zeg twee aandelen. Het ene won dertig procent, het andere verloor er dertig. U hebt geld nodig. Welk verkoopt u?

De meesten verkopen de winnaar. Die geeft de vreugde van het incasseren. Het andere verkopen zou het verlies toegeven zijn.

In negentienhonderdachtennegentig bestudeert Terrance Odean duizenden rekeningen. Een winnend aandeel wordt er ongeveer anderhalve keer vaker verkocht dan een verliezend.

En in dezelfde studie deden de verkochte winnaars het daarna beter dan de gehouden verliezers. De verkeerde lade was leeggemaakt.

Deze vier biases hebben dezelfde wortel: we beoordelen geld naar zijn verleden, niet naar zijn toekomst.

Maar de markt kent noch uw aankoopprijs, noch de manier waarop het geld binnenkwam.

De regel die ze verijdelt: elke euro bekijken alsof hij gloednieuw is. Waar zou hij vandaag het best belegd zijn?

Uw verleden verklaart uw keuzes. Het mag ze niet bepalen.