De wisselkoersregimes

De prijs van een munt kan stijgen of dalen. Maar wie beslist over die prijs? Dat hangt af van het land.

Er zijn vier grote manieren. Van de vrijste tot de meest gesloten.

Eerste: de zwevende koers. De markt beslist, op elk moment, volgens vraag en aanbod.

Zo werken de euro, de dollar, de yen. De prijs beweegt voortdurend, maar past zich vanzelf aan.

Tweede: de gekoppelde koers. De centrale bank belooft een niveau, en verdedigt het.

Hongkong houdt bijvoorbeeld zijn dollar sinds negentienhonderddrieëntachtig binnen een smalle band tegenover de Amerikaanse dollar.

Om dat niveau te verdedigen, koopt de centrale bank haar eigen munt terug als iedereen ze verkoopt. Met haar reserves.

Op de dag dat de reserves niet meer volstaan, laat het anker los. En het laat in één klap los.

In negentienhonderdtweeënnegentig verdedigde het Verenigd Koninkrijk het pond. Op zestien september moest het opgeven.

In de app is dit hoofdstuk geanimeerd en verteld, kaart na kaart. Gratis proefperiode starten.

Download in deApp Store

In tweeduizend vijftien liet Zwitserland van de ene dag op de andere zijn bodem tegenover de euro los. De frank schoot in enkele minuten omhoog.

Achter dat alles zit een verborgen regel: je kunt niet alles tegelijk hebben.

Een vaste koers, vrij kapitaalverkeer, en vrij gekozen rentes. Je moet een van de drie opgeven.

Economen noemen dat de onmogelijke driehoek. Elk regime is een keuze binnen die driehoek.

Derde regime: dollarisering. Je geeft je munt op, en gebruikt die van een ander.

Ecuador nam de Amerikaanse dollar aan in tweeduizend. Panama gebruikt hem al meer dan een eeuw.

Geen wisselkoerscrisis meer mogelijk. Maar ook geen eigen centrale bank meer om de rente te verlagen als het slecht gaat met het land.

Vierde: deviezencontrole. De staat beperkt wie vreemde valuta mag kopen, en hoeveel.

Frankrijk deed dat tot eind jaren tachtig. IJsland, na zijn crisis van tweeduizend acht, meer dan acht jaar lang.

Vaak ontstaat er een tweede, parallelle markt. In Argentinië volgt men de koers van de « blue » dollar, veel duurder dan de officiële.

Als er twee prijzen bestaan voor dezelfde munt, is dat het teken dat de officiële prijs niet alles zegt.

Voor een spaarder is de vraag eenvoudig. Kan mijn geld eruit, en tegen welke prijs?

Een wisselkoersregime is een belofte. Hoe strakker ze is, hoe pijnlijker haar breuk.