Waar effecten verhandeld worden

Je denkt dat je een aandeel altijd op de beurs koopt. In werkelijkheid zijn er meerdere handelsplaatsen, min of meer zichtbaar.

De eerste is de beurs zelf. Een openbaar orderboek, waar iedereen de prijzen en hoeveelheden ziet.

Dat is transparant. Maar voor een heel grote verkoper is het ook een probleem: iedereen ziet dat hij verkoopt.

Zeg een fonds dat een miljoen aandelen wil verkopen. Toont het dat, dan deinzen kopers terug en daalt de prijs nog voor de verkoop.

Vandaar de tweede plek: de dark pool. Een verborgen boek. De orders worden er niet getoond voor de handel.

Kopers en verkopers ontmoeten elkaar er zonder zich te laten zien. De prijs wordt meestal van de openbare beurs overgenomen.

Een groot deel van de aandelen wordt zo verhandeld, buiten de openbare boeken. Het resultaat zie je pas achteraf.

Het risico: gaat te veel handel naar de schaduw, dan vormt de openbare prijs zich op minder orders, en wordt hij minder betrouwbaar.

Derde plek: onderhands, over the counter. Helemaal geen boek. Twee partijen onderhandelen rechtstreeks een contract op maat.

In de app is dit hoofdstuk geanimeerd en verteld, kaart na kaart. Gratis proefperiode starten.

Download in deApp Store

Daar leven veel derivaten: swaps, exotische opties. Honderdduizenden miljarden dollars, in nominaal bedrag.

Het voordeel: het contract past precies bij de behoefte. Het gevaar: elk hangt af van de kredietwaardigheid van de ander.

Gaat de tegenpartij failliet, dan is uw contract nog maar waard wat u uit het faillissement terugkrijgt. Vaak veel minder.

In tweeduizend acht wist niemand wie wat aan wie verschuldigd was. Die ondoorzichtigheid maakte van een faillissement een algemene paniek.

Vandaar de vierde speler, de stilste en de belangrijkste: de clearinginstelling.

Die gaat midden in elke transactie staan. Ze wordt de koper van elke verkoper, en de verkoper van elke koper.

Blijft een partij in gebreke, dan betaalt zij de andere. Het risico verspreidt zich niet meer van één speler naar alle andere.

Om stand te houden, vraagt ze een waarborg: de margin. Als voorbeeld: tien procent op een contract van honderdduizend euro, dus tienduizend euro.

Elke dag rekent ze opnieuw. Verliest het contract drie procent? Dan moet u meteen drieduizend euro storten. Dat is de margin call.

In tweeduizend acht, als Lehman Brothers failliet gaat, wikkelt de Londense clearinginstelling LCH zijn swaps af zonder het geld van de andere leden aan te raken.

Na de crisis verplichtte de G twintig dat gestandaardiseerde derivaten via die instellingen gaan. De onderhandse handel nam af.

Maar let op: door al het risico op één plek te bundelen, ontstond een nieuw zwak punt. Viel een clearinginstelling, dan viel alles.

Vier plekken dus. Het openbare boek, het verborgen boek, het contract op maat, en wie de wanbetalingen opvangt.

Als u een effect koopt, reist het door al dat leidingwerk. U ziet het niet. Maar het garandeert dat u geleverd wordt.