Vergrijzing

We leven langer. Dat is uitstekend nieuws. Maar het roept een geldvraag op die alle rijke landen zich stellen.

In Frankrijk werkt het basispensioen vooral met omslag. De bijdragen van wie werkt betalen de pensioenen van wie met pensioen is.

Alles hangt dus af van een verhouding: hoeveel werkenden dragen bij voor elke gepensioneerde?

In de jaren zestig waren er ongeveer vier bijdragers per gepensioneerde. Nu iets minder dan twee.

Een vereenvoudigde berekening. Stel een gemiddeld pensioen van duizend vijfhonderd euro per maand.

Met vier bijdragers financiert elk driehonderdvijfenzeventig euro. Met twee zevenhonderdvijftig.

Zakt de verhouding naar anderhalf, dan moet elke bijdrager duizend euro bijdragen. Een derde meer dan met twee.

Tegenover die vergelijking zijn er maar weinig hefbomen. De eerste: verlengen. Langer werken.

De pensioenleeftijd verhogen voegt bijdragers toe en haalt gepensioneerden weg, tegelijk. Daarom komt het in elke hervorming terug.

In de app is dit hoofdstuk geanimeerd en verteld, kaart na kaart. Gratis proefperiode starten.

Download in deApp Store

De tweede: verlagen. Pensioenen minder snel laten stijgen dan lonen, of het bedrag verminderen.

Er blijft een derde: meer bijdragen. Maar dat drukt op de lonen en arbeidskosten, die in Frankrijk al hoog zijn.

Elke hervorming doseert deze hefbomen. Geen ontsnapt eraan. Het debat gaat over wie de inspanning levert, niet over of er een inspanning is.

Er is een hefboom waarover weinig wordt gepraat: immigratie. Werkenden die op werkbare leeftijd aankomen, voegen bijdragers toe.

De ommekeer: die werkenden worden ook ouder en krijgen recht op hun pensioen. Immigratie schuift het probleem op meer dan dat ze het oplost.

Anderen zetten in op geboortecijfer of werk voor ouderen. Die effecten zijn echt, maar traag of beperkt.

Blijft het grote Franse debat: kapitalisatie. Een deel van de bijdragen op de markten beleggen, voor jezelf.

De buren hebben het gedaan, elk op zijn manier. Zweden belegt sinds zijn hervorming van de jaren negentig twee komma vijf loonpunten op de markten.

Nederland leunt grotendeels op bedrijfspensioenfondsen. Afgezet tegen zijn economie is dat kapitaal een van de hoogste ter wereld.

Maar kapitalisatie draagt marktrisico. Net na een beurskrach met pensioen gaan kan duur uitpakken.

En de overgang is zwaar. Een generatie zou de huidige pensioenen moeten betalen en tegelijk sparen voor die van haarzelf. Twee keer.

Vandaar het idee van gedeeltelijke kapitalisatie, bovenop de omslag in plaats van in haar plaats. Dat is vandaag de kern van het debat.

De regels veranderen vaak, en de prognoses ook. Maar de rekenkunde verandert niet.

Voor u een praktische conclusie: reken niet op één verdieping. Pensioen bereid je ook voor met je eigen spaargeld.