De gereedschappen van de centrale bank

Een centrale bank leent niet aan particulieren. Toch komt elke beslissing van haar uit in uw lening, uw spaargeld en uw prijzen.

Ze heeft vijf hoofdgereedschappen. Het eerste en bekendste: de beleidsrente.

Dat is de prijs waartegen banken bij haar geld kunnen wegzetten of lenen, voor een dag.

Stijgt die prijs, dan lenen banken onderling duurder. En ze lenen aan iedereen duurder uit.

Neem een lening van tweehonderdduizend euro. Eén procentpunt erbij is bijna tweeduizend euro extra rente in het eerste jaar.

Maar de beleidsrente raakt alleen geld op heel korte termijn. Leningen van twintig jaar volgen vooral de lange rente.

Vandaar het tweede gereedschap: kwantitatieve verruiming. De centrale bank koopt massaal obligaties.

Een obligatie van honderd euro levert twee euro per jaar op: twee procent. Als de aankopen de prijs omhoog duwen naar honderdvijf euro...

...leveren dezelfde twee euro nog maar één komma negen procent op. Kopen duwt de lange rente omlaag.

In de app is dit hoofdstuk geanimeerd en verteld, kaart na kaart. Gratis proefperiode starten.

Download in deApp Store

Het derde gereedschap is het omgekeerde: kwantitatieve verkrapping. De centrale bank laat haar obligaties aflopen, zonder ze te vervangen.

Geen spectaculaire aankondiging, geen plotselinge verkoop. Veel stiller. Maar de lange rente loopt langzaam op.

Vierde gereedschap, het vreemdste: praten. Het heet forward guidance, in het Nederlands toekomstgerichte communicatie.

De centrale bank zegt: onze rente blijft lang laag. De markten geloven haar, en de lange rente zakt meteen.

Ze doet iets zonder iets te doen. Eén zin is soms miljarden aan aankopen waard. Als men haar gelooft.

En een gebroken belofte kost veel: de volgende keer luisteren de markten minder.

Vijfde gereedschap: verplichte reserves. Elke bank moet een deel van haar tegoeden bij de centrale bank houden.

In de eurozone is dat deel klein: één procent. In de Verenigde Staten is het in tweeduizend twintig zelfs naar nul gegaan.

Maar in opkomende economieën, zoals China, wordt het nog vaak aangepast om krediet te remmen of aan te jagen.

De ommekeer: geen van deze gereedschappen schept rechtstreeks groei. Ze veranderen de prijs van geld, en dus het gedrag.

Krediet duur maken om de prijzen te kalmeren. Of goedkoop om de boel aan te jagen. Met effecten die vaak een of twee jaar op zich laten wachten.

Dus als een centrale bank praat, luister. Uw volgende lening begint vaak in haar persbericht.