Klimaat en AI

Twee onderwerpen domineren de economische debatten van onze tijd: klimaat en kunstmatige intelligentie.

Beide raken uw geld, uw werk, uw beleggingen. En over beide zijn de cijfers zeer onzeker. Laten we er eerlijk naar kijken.

Eerst de kosten van klimaatinactiviteit. In tweeduizend zes probeerde een beroemd Brits rapport, het Stern-rapport, die te becijferen.

Niets doen zou tussen vijf en twintig procent van het wereld-bbp kosten, elk jaar. Ingrijpen zou rond één procent kosten.

Andere economen vonden veel lagere cijfers. Waarom zo'n verschil? Vooral door een keuze: hoeveel is de toekomst waard.

Tel je verre schade weinig mee, dan lijkt niets doen goedkoop. Tel je haar bijna even zwaar als vandaag, dan wordt het ruïneus.

De bandbreedte is dus groot. Maar bijna alle schattingen zijn het over één punt eens: de schade neemt toe met de opwarming.

De koolstofprijs is het gereedschap dat de meeste economen het meest doeltreffend vinden. Elke uitgestoten ton koolstofdioxide laten betalen.

Stel een prijs van tachtig euro per ton. Een liter benzine stoot ongeveer twee komma drie kilo koolstofdioxide uit.

In de app is dit hoofdstuk geanimeerd en verteld, kaart na kaart. Gratis proefperiode starten.

Download in deApp Store

Dat voegt ongeveer achttien cent per liter toe. Negen euro twintig op een volle tank van vijftig liter.

Voor een fabriek die een miljoen ton uitstoot zou het tachtig miljoen euro per jaar zijn. Genoeg om haar berekeningen te veranderen.

Europa heeft sinds tweeduizend vijf een koolstofmarkt. De prijs kwam in tweeduizend drieëntwintig kort boven de honderd euro per ton.

De ommekeer: het doeltreffendste gereedschap is ook het zichtbaarste. Een prijs op benzine zie je aan de pomp. Vandaar de politieke moeilijkheid.

Dan AI. Welke beroepen, hoe snel? In tweeduizend vierentwintig schatte het IMF dat ongeveer veertig procent van de banen ter wereld eraan blootgesteld waren.

En zestig procent in de rijke landen. Maar blootgesteld betekent niet vervangen. Vaak verandert een deel van de taken, niet het hele beroep.

Wat de snelheid betreft nodigt de geschiedenis uit tot voorzichtigheid. Elektriciteit deed tientallen jaren over de transformatie van de productiviteit van fabrieken.

Op de markten is AI er al. Een groot deel van de orders gaat via algoritmes, in enkele duizendsten van een seconde.

Dat verlaagt de uitvoeringskosten. Maar machines die hetzelfde reageren kunnen een paniek versterken, zoals bij de flitscrash van mei tweeduizend tien.

Voor advies stellen automatische hulpmiddelen al portefeuilles voor. Goedkoper, maar niet beter in staat de toekomst te voorspellen.

Ten slotte de concentratie. Een handvol grote technologiebedrijven weegt zwaarder dan bijna ooit in de Amerikaanse indices.

Een gespreid indexfonds kan dus sterk blootstaan aan één gok: die op AI. Dat zie je aan zijn samenstelling.

Klimaat en AI hebben iets gemeen: veel getoonde zekerheden, weinig stevige cijfers. Wees op uw hoede voor beide uitersten.

Wat u kunt doen: de mechanismen begrijpen, kijken wat uw spaargeld bevat, en marge houden tegenover het onzekere.