Capitolia
Lang ging de economie uit van een volkomen rationeel mens. Berekenend, koel, nooit door zichzelf misleid.
Een paar onderzoekers toonden aan dat dat personage niet bestaat. Zij zijn de grondleggers van de gedragsfinanciering.
Eerst twee Israëlische psychologen, Daniel Kahneman en Amos Tversky. Ze werken samen vanaf eind jaren zestig.
In negentienhonderdnegenenzeventig publiceren ze de prospecttheorie. Een artikel dat een van de meest geciteerde van de economie werd.
Eerste idee: je beoordeelt geen rijkdom, maar een verschil. Een winst of een verlies, tegenover een referentiepunt.
Tweede idee: verliezen wegen zwaarder dan winsten. Ongeveer twee keer, volgens hun metingen.
Derde idee: we vervormen kansen. Piepkleine kansen lijken ons groter dan ze zijn.
Daarom kan dezelfde persoon een loterijbriefje en een verzekering kopen. In beide gevallen overschat hij een kleine kans.
In tweeduizend twee krijgt Kahneman de Nobelprijs voor economie. Tversky stierf in negentienhonderdzesennegentig, en de prijs wordt niet postuum uitgereikt.
In de app is dit hoofdstuk geanimeerd en verteld, kaart na kaart. Gratis proefperiode starten.
Download in deApp StoreDan een Amerikaanse econoom, Richard Thaler. Hij verzamelde het gedrag dat volgens de theorie onmogelijk was.
Hij beschrijft het mentaal boekhouden: die laden waarin we geld stoppen, en die onze beslissingen veranderen.
In tweeduizend acht publiceert hij met jurist Cass Sunstein Nudge. Een duwtje: een keuze anders voorstellen, zonder iets op te leggen.
Standaard ingeschreven worden voor pensioensparen is een nudge. Niemand is verplicht. Maar de goede keuze wordt de makkelijkste.
Thaler krijgt de Nobelprijs in tweeduizend zeventien.
Tot slot Robert Shiller. Hij kijkt naar hele markten, en hoe ze op hol slaan.
Al in negentienhonderdeenentachtig toont hij dat aandelenkoersen veel meer bewegen dan de dividenden die ze zouden weerspiegelen.
In maart tweeduizend publiceert hij Irrational Exuberance. De uitdrukking kwam uit een toespraak van Alan Greenspan, de voorzitter van de Federal Reserve.
Het boek verschijnt bijna op de top van de internetbubbel. In de maanden erna stort de Nasdaq in.
In een nieuwe editie, in tweeduizend vijf, waarschuwt hij voor de Amerikaanse huizenprijzen. Twee jaar later begint de crisis.
Hij krijgt de Nobelprijs in tweeduizend dertien. Hetzelfde jaar als Eugene Fama, de grote verdediger van efficiënte markten.
Deze onderzoekers bewezen niet dat markten gek zijn. Ze toonden dat de mensen die ze maken menselijk zijn.
En dat onze fouten niet toevallig vallen. Ze gaan in voorspelbare richtingen.
Dat is goed nieuws. Wat voorspelbaar is, kun je voorbereiden: geschreven regels, standaardkeuzes, automatische stortingen.
Gedragsfinanciering maakt u niet perfect. Ze leert u waar u zich zult vergissen. Dat is al veel.