Ondoorzichtigheid

Een deel van het geld ter wereld ligt niet in kluizen. Het zit in volkomen legale constructies, of bijna.

Eerste plek: de belastingparadijzen. Gebieden met een zeer lage belasting en vooral veel discretie.

Eilanden, maar niet alleen. Sommige liggen midden in Europa, of in Amerikaanse staten.

Hoeveel geld ligt daar? Niemand weet het echt. De econoom Gabriel Zucman schatte het op ongeveer acht procent van het financiële vermogen van huishoudens.

Tweede gereedschap: de brievenbusfirma. Een bedrijf zonder kantoor, werknemers of activiteit. Alleen een adres en een rekening.

Het nut: op de papieren staat een naam, maar niet die van de echte eigenaar.

Je kunt bedrijven opstapelen: een bedrijf van een ander bedrijf, van een stichting, in een derde land.

Aan het eind van de keten staat een persoon. Maar om hem te vinden moet je elke schakel volgen, in elk land.

April tweeduizend zestien. Journalisten over de hele wereld publiceren de Panama Papers.

In de app is dit hoofdstuk geanimeerd en verteld, kaart na kaart. Gratis proefperiode starten.

Download in deApp Store

Elf komma vijf miljoen documenten, uit één kantoor dat brievenbusfirma's voor zijn klanten maakte.

Staatshoofden, sporters, grote vermogens. Binnen enkele dagen treedt de IJslandse premier af.

Maar de meeste van die constructies waren legaal. Dat is de eerste ommekeer: ondoorzichtigheid is niet altijd een misdaad.

Derde gereedschap, het grootste, voorbehouden aan multinationals: de verrekenprijzen.

Een multinational verkoopt dingen aan zichzelf, tussen haar dochters. En zij bepaalt de prijs.

Een voorbeeld: een product dat voor honderd euro wordt verkocht, zestig kost om te maken, in een land met vijfentwintig procent belasting.

Winst van veertig euro, belasting van tien euro. Simpel.

Nu is het merk van een dochter in een land zonder belasting. Die rekent dertig euro voor het gebruik.

De lokale winst zakt naar tien euro, de belasting naar twee euro vijftig. Zeven euro vijftig is verdwenen. De fabriek is niet verhuisd.

De winst wordt verplaatst, niet de activiteit. En dat is vaak legaal, zolang de prijs verdedigbaar lijkt.

Staten hebben gereageerd. Sinds tweeduizend vierentwintig moeten grote groepen in Europa minstens vijftien procent betalen, waar ze hun winst ook aangeven.

En registers verplichten de echte eigenaar van bedrijven te melden. Maar de openbare toegang is in tweeduizend tweeëntwintig door het Europese Hof beperkt.

De slotommekeer: ondoorzichtigheid kost wie zich dat niet kan permitteren. De belasting die de een niet betaalt, betalen de anderen.

Onthoud de grens: je belasting verlagen met de middelen die de wet biedt is een recht. Verbergen wat je bezit is dat niet.