De cijfers

Elke maand melden de kranten vier cijfers: groei, werkloosheid, inflatie, rente. Ze lijken simpel. Dat zijn ze niet.

We beginnen met het bbp, het bruto binnenlands product. Het telt de waarde op van alles wat een land in een jaar maakt en verkoopt.

Stijgt het, dan spreekt men van groei. Daalt het, van recessie. Het is de meest gevolgde thermometer ter wereld.

Maar het negeert veel. Huishoudelijk werk, vrijwilligerswerk, vervuiling, ongelijkheid: niets daarvan komt erin voor.

Erger: de schade van een storm herstellen laat het bbp stijgen. Het land is niet rijker, het gaf alleen geld uit om te herbouwen.

Een van zijn vaders, Simon Kuznets, waarschuwde al in negentienhonderd vierendertig: nationaal inkomen meet geen welzijn.

Tweede cijfer: werkloosheid. Alles hangt af van wie je als werkloze telt.

Volgens de internationale definitie mag je in de week geen enkel uur hebben gewerkt, moet je beschikbaar zijn en actief zoeken.

Eén uur werk in de week, en je bent geen werkloze meer. Gestopt met zoeken uit ontmoediging? Dan ook niet.

In de app is dit hoofdstuk geanimeerd en verteld, kaart na kaart. Gratis proefperiode starten.

Download in deApp Store

In Frankrijk bestaan twee cijfers naast elkaar: dat van het Insee, volgens die definitie, en dat van de ingeschrevenen bij France Travail. Ze overlappen niet.

Hetzelfde land, dezelfde week, twee verschillende antwoorden. De definitie verandert het resultaat.

Derde cijfer: inflatie. Ze meet de prijsstijging van een gemiddeld mandje, dat een gemiddeld huishouden moet voorstellen.

Maar niemand is een gemiddeld huishouden. Stel, de huren stijgen vijf procent en al het andere één procent.

Als de huur veertig procent van uw budget is, is uw inflatie twee komma zes procent.

Bent u eigenaar en weegt wonen maar tien procent, dan is ze één komma vier procent. Zelfde land, zelfde jaar.

De officiële inflatie is niet fout. Ze is gemiddeld. Uw echte mandje is het uwe.

Vierde cijfer, het enige dat niet wordt gemeten: de beleidsrente. Die wordt beslist.

In de eurozone vergadert de Europese Centrale Bank ongeveer elke zes weken. Ze bepaalt de prijs waartegen banken bij haar lenen en geld wegzetten.

Die prijs verspreidt zich overal: hypotheken, spaarboekjes, bedrijfsleningen, zelfs de waarde van obligaties.

Tussen juli tweeduizend tweeëntwintig en september tweeduizend drieëntwintig gaat de depositorente van min nul komma vijf naar vier procent.

Om een inflatie te remmen die in de eurozone boven de tien procent lag. In Frankrijk is de gemiddelde hypotheekrente in twee jaar meer dan verdrievoudigd.

De ommekeer: drie van deze cijfers zijn metingen, met hun blinde vlekken. Het vierde is een beslissing, genomen terwijl men naar de andere drie kijkt.

Vraag u voor u op een cijfer reageert altijd twee dingen af: wat meet het precies, en wat laat het buiten?