De vormen van geld

Je denkt dat er maar één soort euro bestaat. In werkelijkheid circuleren er meerdere, en ze worden niet door dezelfden gemaakt.

De eerste is centralebankgeld. Wat de centrale bank schept: de biljetten, en de rekeningen die banken bij haar hebben.

Het is het enige geld dat van geen enkele private bank afhangt. Een biljet kan niet failliet gaan.

Maar biljetten zijn maar een klein deel van het geld. In het Verenigd Koninkrijk schat de centrale bank dat ze ongeveer drie procent wegen.

De rest is kredietgeld: de saldi op uw bankrekeningen. En dat ontstaat op een verrassende manier.

Zeg dat een bank u tweehonderdduizend euro leent voor een huis. Ze haalt dat geld uit geen enkele kluis.

Ze schrijft tweehonderdduizend euro op uw rekening. De lening schept de deposito. Er is net geld verschenen.

Als u terugbetaalt, is het omgekeerd: het geld verdwijnt. Het geld op rekeningen leeft op het ritme van de kredieten.

Dat geld is een belofte van de bank, om u op verzoek biljetten te geven. In Europa is het gewaarborgd tot honderdduizend euro per bank.

In de app is dit hoofdstuk geanimeerd en verteld, kaart na kaart. Gratis proefperiode starten.

Download in deApp Store

Derde vorm, in voorbereiding in veel landen: digitaal centralebankgeld. Men zegt CBDC.

Het idee: een biljet, maar digitaal. Centralebankgeld dat iedereen rechtstreeks zou kunnen bezitten, zonder via een private bank te gaan.

De Bahama's lanceerden er al een in tweeduizend twintig. China test zijn digitale yuan op grote schaal. De eurozone bereidt een digitale euro voor.

De pijnlijke vraag: als iedereen zijn geld bij de centrale bank houdt, wat gebeurt er dan met de deposito's van de banken, en dus met hun leningen?

Daarom voorzien de projecten vaak een plafond per persoon. De bedragen die besproken worden, veranderen in de loop van de discussies.

Vierde vorm, uit de private sector: de stablecoin. Een digitale token die belooft altijd een dollar, of een euro, waard te zijn.

Om die belofte te houden, zegt de uitgever reserves aan te houden: dollars op de bank, kortlopende staatspapieren.

Maar de belofte is maar zoveel waard als die reserves. In maart tweeduizend drieëntwintig heeft een grote stablecoin meer dan drie miljard dollar vastzitten in een bank die valt.

Een weekend lang zakt hij naar zevenentachtig cent. Hij stijgt pas weer als de staat de deposito's van die bank waarborgt.

Andere hadden geen echte reserves, alleen een algoritme. In mei tweeduizend tweeëntwintig stortte er een in, bijna tot nul.

Europa reglementeert die tokens voortaan, met regels voor de reserves en de uitgevers. En die regels veranderen nog.

Vier soorten geld, en altijd dezelfde vraag: wie belooft, en wat waarborgt de belofte?

Een biljet is de belofte van de centrale bank. Een deposito die van een bank, gewaarborgd tot een plafond. Een stablecoin die van een bedrijf.

Op een scherm lijken ze allemaal op elkaar. Wat ze onderscheidt, is wat er overblijft op de dag dat iets breekt.