De pensioenstelsels

Elke maand gaat een deel van uw loon naar het pensioen. Maar waar gaat dat geld precies naartoe?

Er zijn twee grote antwoorden. En ze vertellen helemaal niet hetzelfde verhaal.

Het eerste heet het omslagstelsel. Het geld dat u vandaag stort, betaalt de gepensioneerden van vandaag.

Het wordt niet voor u opzijgezet. Het gaat rechtstreeks van de ene generatie naar de andere.

In ruil krijgt u een belofte: als u met pensioen bent, betalen de werkenden voor u.

Alles hangt dus af van één verhouding: hoeveel werkenden er zijn voor elke gepensioneerde.

Neem als voorbeeld een pensioen gelijk aan de helft van het loon. Met twee werkenden per gepensioneerde draagt elk een kwart bij.

Zakt dat naar anderhalve werkende per gepensioneerde, dan stijgt de bijdrage naar een derde van het loon. Voor hetzelfde pensioen.

Dat is de kern van het debat in vergrijzende landen. Minder geboortes, langere levens, en de verhouding daalt.

In de app is dit hoofdstuk geanimeerd en verteld, kaart na kaart. Gratis proefperiode starten.

Download in deApp Store

Het tweede antwoord is het kapitalisatiestelsel. Uw geld wordt belegd, op uw naam, en groeit tot u stopt.

Hier hangt u niet af van de volgende generaties. Maar wel van iets anders: de markten en de samengestelde rente.

Een crisis vlak voor uw vertrek, en het pensioen smelt. Het omslagstelsel draagt een politiek risico, kapitalisatie een marktrisico.

Veel landen mengen de twee. Een basis via omslag, en een verdieping via kapitalisatie.

Er is ook een manier om rechten te tellen: punten. Elke bijgedragen euro koopt punten.

Neem als voorbeeld deze waarden: een punt kost twintig euro, en levert bij pensioen een euro veertig per jaar op.

Tweeduizend euro bijdrage per jaar is honderd punten. Veertig jaar, vierduizend punten.

Vierduizend punten maal een euro veertig: vijfduizend zeshonderd euro pensioen per jaar.

Maar let op: die twee waarden liggen niet vast. Ze worden elk jaar bepaald.

Zakt de waarde van een punt naar een euro dertig, dan zakt het pensioen naar vijfduizend tweehonderd euro. Zonder dat er iets anders verandert.

De omrekeningswaarde is de echte verborgen hefboom van een puntensysteem.

Dan de grote politieke vraag: de leeftijd en de duur. Later stoppen, of langer bijdragen.

Allebei komt het op hetzelfde neer: meer jaren bijdragen, minder jaren pensioen. Daarom wordt er zo over gediscussieerd.

Om een stelsel in evenwicht te brengen, zijn er maar drie knoppen: meer bijdragen, minder ontvangen, of later stoppen.

Elke hervorming draait aan minstens één. Weten welke, is begrijpen wat ze u kost.