Sociale mobiliteit

Men spreekt vaak van de sociale lift. Het idee: waar je ook geboren wordt, je kunt stijgen.

Om te weten of hij werkt, vergelijk je generaties. Verdienen kinderen meer of minder dan hun ouders op dezelfde trede?

Voorspelt de positie van de ouders die van de kinderen heel goed, dan zit de lift vast. Voorspelt ze bijna niets, dan werkt hij.

De OESO rekende het in tweeduizend achttien uit. In Frankrijk zouden zes generaties nodig zijn voor een bescheiden gezin om het gemiddelde inkomen te halen.

Zes generaties is ongeveer honderdvijftig jaar. In Denemarken telde de OESO er twee.

En één vaststelling komt vaak terug: de meest ongelijke landen zijn ook die waar men het minst beweegt. Dat heet de Gatsby-curve.

Wat laat stijgen, of houdt tegen? Eerste factor, de meest voorspellende: onderwijs.

Het diploma blijft de beste voorspeller van het toekomstige inkomen. En de toegang tot lange studies hangt nog veel af van de afkomst.

Het is niet alleen geld. Het is hulp bij huiswerk, boeken thuis, weten welke richting je moet kiezen.

In de app is dit hoofdstuk geanimeerd en verteld, kaart na kaart. Gratis proefperiode starten.

Download in deApp Store

Tweede factor, die al het andere blokkeert: huisvesting.

Banen zitten in de grote steden. En daar is wonen het duurst.

Stel een appartement van driehonderdduizend euro. De bank vraagt tien procent eigen inbreng: dertigduizend euro.

Als je driehonderd euro per maand opzij zet, duurt het honderd maanden om die inbreng bijeen te krijgen. Acht jaar en vier maanden.

Intussen koopt iemand wiens ouders helpen meteen. En begint acht jaar eerder voor zichzelf af te lossen in plaats van huur te betalen.

Huisvesting bepaalt ook de school, het vervoer, de bereikbare banen. Het kost niet alleen geld: het sluit deuren.

Derde factor, die men nooit meetelt: het netwerk.

Een stage gevonden via een oom. Een studieadvies op het juiste moment. Een aanbeveling die bij een werkgever wordt ingefluisterd.

Niets daarvan staat op een balans. En toch is het kapitaal, even zeker doorgegeven als een appartement.

De ommekeer: een netwerk kun je ook opbouwen. Verenigingen, oud-studenten, mentoring, collega's. Je kweekt het als spaargeld.

Mobiliteit is dus niet alleen een kwestie van verdienste. Het is de som van wat je krijgt en wat je kunt opbouwen.

Overheidsbeleid werkt op deze drie hefbomen: studiebeurzen, sociale huisvesting, mentorprogramma's.

Op uw schaal tellen twee dingen. Investeren in vaardigheden, de uwe en die van uw kinderen.

En uw netwerk onderhouden voor u het nodig hebt. Het zijn de twee beleggingen die op geen enkel afschrift staan.

De sociale lift bestaat. Maar hij stijgt niet voor iedereen even snel.